مجری گری در تلویزیون ریشه در تاریخ تلویزیون دارد. از همان بدو ورود تلویزیون به ایران سروکله مجریها پیدا شد. این مجریها گاه برای معرفی برنامه ها ظاهر میشدند و یا یک گفتگوی چند یا یک نفره را اداره میکردند ، یا مسابقات ورزشی را گزارش و تفسیر میکردند و یا اجرای یک برنامه یا مسابقه را عهده دار بودند. از آنجا که عادت به صدا در رسانه ای مثل تلویزیون مختص ایران و ایرانی نیست و در تمام شبکه های جهانی هم میشود ردپای مجریها را پیدا کرد (که اساس کار آنها بر پایه کلام و گفتگوست و کمتر مجریی در جهان وجود دارد که فعالیتش بر مبنای اشاره و تصویر باشد و الگوی رادیوئی نداشته باشد) بنابراین بررسی پرونده کاری مجریهای تلویزیونی هم در این سایت لازم به نظر میرسید.  یک مجری خوب یک گوینده خوب است که بتواند بینندگان را جذب کند. قدرت تاثیر کلام مجری همراه با حرکات یا حتی وضع ظاهر وی میتواند در محبوبیت وی دخیل باشد. 

اکثر مجریان متبحر تلویزیون ایران دستی در رادیو یا تئاتر و یا دوبله داشته اند. آنان به مدد نوعی بازی درجا و با تکیه بر حرکات میمیک صورت و گویندگی و البته سواد کار و غرق شدن در آن توانسته اند شهرت و محبوبیت کسب کنند. در این بخش با یادی از همه مجریان تاریخ تلویزیون در ایران به معرفی آنهایی که بیشتر در یادها ماندند می پردازیم.

 

 

 

 11 سال پس از رواج و فراگیر شدن تلویزیون در جهان ( و بخصوص غرب) ، در مهرماه 1335 خبری مبنی بر اینکه شخصی بنام کازرونی که در رشته کارگردانی در خارج از کشور تحصیل میکرده است بهنگام مراجعت قراردادی با یکی از کمپانیهای سازنده گیرنده و فرستنده تلویزیون در خارج از کشور منعقد کرده و قرار است با سرمایه شخصی دستگاه تلویزیون را به ایران بیاورد.

پس از این خبر ظاهرا کازرونی در مذاکراتش به نتیجه نمیرسد و یکسال بعد هم با وجود تحرکات خاص در بخش خصوصی که آنها هم بی نتیجه می مانند در نهایت تیرماه 1337 مجلس شورای ملی با تصویب ماده واحده ای به حبیب الله ثابت پاسال اجازه میدهد تحت نظارت پست و تلگراف و تلفن (ضمن رعایت کلیه قوانین کشوری و تبلیغی) تلویزیون را در ایران راه اندازی کند و تا 5 سال هم نامبرده از پرداخت مالیات و حق گمرک وارادت دستگاه های مربوطه معاف باشد.

در 11 مهر 1337 تلویزیون ایران با حضور محمدرضا شاه پهلوی در خیابان وزرا (گاندی) افتتاح میشود.

در روزهای نخستین ، تلویزیون ایران فقط 2 ساعت در شبانه روز برنامه دارد. از یک دوربین استفاده میکند و یک استودیو دارد. ثابت که روحیه ای تجاری دارد بدنبال منفعت از این صنعت است اما با محدودیتهای مجلس و امکانات از کرده خود پشیمان میشود و به وزارت پست و تلگراف پیشنهاد میکند دستگاه های وی را خریداری کند. وزارت با پیشنهاد او موافقت نمیکند اما در نهایت با محدودیتهای وی آشنا گشته تسهیلات خاصی را برای وی در نظر میگیرد. ثابت تجهیزان خاصی را براساس قرارداد با شرکت RCA ( مانند فرستنده سیار ، 5 دوربین جدید ، تله 16 و 35 میلیمتری و حتی برخی لوازم غیر ضروری و لوکس) وارد میکند. همزمان فرستنده دوم هم راه اندازی میشود تا جهت تولید برنامه مورد استفاده قرار گیرد. ساعات پخش برنامه ها به 4 تا 6 ساعت میرسد (در 2 زمان مختلف) . 6 ماه بعد در سال 1338 ، ثابت با استفاده از متخصصین آمریکائی و شرکت نفت ایران با نصب یک آنتن صد متری در آبادان ، دومین فرستنده تلویزیونی را در کشور راه می اندازد.

برنامه های تلویزیون در ابتدا عمدتا متکی به پخش آگهی با تکیه بر جنبه های اقتصادی ( و نه فرهنگی - اجتماعی و هنری) است واگر هم گاهی نبوغی دیده میشود متکی بر هنر هنرمندانی است که از رادیو به تلویزیون آمده اند. پس از یکسال از راه اندازی تلویزیون ، مسئولین مربوطه روش کار را بهبود می بخشند و با همکاری سازمانها و نهادهای اجتماعی و هنری (مانند برنامه و بودجه،اداره فرنگ تهران،جامعه تئاتر باربد، نیروی هوائی ، اداره باستان شناسی ، تئاتر آسوریها ، دانشکده هنرهای زیبا و ...) کیفیت برنامه های خود را افزایش میدهد. واردات فیلمها و سریالهای عمدتا آمریکائی نیز در این بهبود موثر است.

انتقادها به سروشکل ساده و بدوی برنامه ها و کیفیت پایین آنها در نهایت 5 سال پس از افتتاح ، دولت را مجبور کرد به فکر تاسیس تلویزیون دولتی بیفتد. اساس کار در هر کشور چنین بوده و هست که ابتدای امر این دولت است که شبکه های تلویزیونی را راه اندازی میکند و بعدها سروکله بخش خصوصی پیدا میشود اما در ایران  در ابتدای کار عکس قصه بود. به هر ترتیب سازمان برنامه و بودجه از طرف دولت در سال1343 مامور این کار میشود. این سازمان ابتدای کار جمعی از متخصصین فرانسوی را جهت طراحی و راه اندازی حرفه ای تلویزیون به ایران دعوت میکند. از آنجا که این کار مسئول مستقیمی ندارد ، نتایج این نشست ها و گفتگوها هرگز به بار نمی نمی نشیند. درست در همان زمان از طرف مصطفی فرزانه ، رضا قطبی ( که سرپرست مرکز تحقیقات علمی سازمان برنامه و بودجه است و بتازگی از پاریس بازگشته) بعنوان مسئول تاسیس تلویزیون دولتی در ایران پیشنهاد میگردد که مورد پذیرش قرار میگیرد. گروهی متشکل از اعضای ذیل تشکیل میگردد:

هوشنگ انصاری (وزیر اطلاعات و مسئول اصلی پروژه)

رضا قطبی (مسئول پروژه)

فرخ غفاری (معاون و مسئول روابط عمومی)

ملک ساسان ویسی ( نورپردازی و فیلمبرداری)

مصطفی فرزانه ( مدیر تولید فیلم)

زهرا خواجه نوری ( صحنه آرائی و دکور)

سیروس هدایت ( چاپ و لابراتوار)

فریدون مکانیک ( امور فنی و الکترونیک)

سیاوش عماد ( مسئول تدارکات و امور مالی)

هریک از این افراد مکلف میشوند که زبده ترین اشخاص مربوط به وظیفه خود را شناسائی و آموزش داده و به استخدام درآورند. کار از تیرماه1345 شروع میشود دوربینهای 525خطی RCA مناسب تشخیص داده نشد و قرار شد از دوربینهای انبار شده وزارت و فرهنگ و هنر که پیش از آن خریداری شده بود استفاده شود.تولید و خرید فیلمها و برنامه با مشورت گروه آغاز شد و در نهایت بدستور شاه 4 آبان سال 1345 روز افتتاح تلویزیون ملی اعلام شد و در همین روز نیز مورد بهره برداری عمومی قرار گرفت. دوربینهای مورد استفاده دارای سیستم سکام فرانسه با 625 خط بودند اما گیرنده های موجود در نزد مردم قادر به نمایش این سیستم نبودند. تا خرید دستگاه های تلویزیون جدید ، برنامه ها همزمان روی دو کانال و به اشکال مختلف پخش میشد. روی کانال 7 با سیستم 625 خطی فرانسه ( که هماهنگ با برق کشور هم بود) و روی کانال 13 سیستم 525 خطی آمریکا.

ساعت پخش برنامه های تلویزیون ملی ایران در اواخر سال 1345 از ساعت 19 تا 23 (4 ساعت) است اما از 4 اردیبهشت 1346 یک ساعت دیگر (از ساعت 12:30 تا 13:30) به برنامه ها اضافه میشود و مجموعا به 5 سال در شبانه روز میرسد.

در 11 خرداد 1346 لایحه تشکیل سازمان تلویزیون ملی ایران به مجلس شورای ملی ارائه میشود و در 29 خرداد 1346 تصویب میگردد.

تلویزیون در ایران هیچگاه دارای یک مجموعه در یک مکان خاص با تمام تشکیلات نبوده است و ادارت آن بشکل جزیره ای اداره میشده اند. از بخش پخش و فنی تا ادارات عمومی. بطور مثال نخستین دفتر آن که بخش تجاری بود در خیابان شمیران (شریعتی) بالاتر از سینما مولن روژ (سروش) در طبقه فوقانی بانک ملی در شهریور 1346 ایجاد شد. در فاصله کوتاهی ، همین مرکز به خیابان تخت جمشید (طالقانی) ساختمان یزدی منتقل شد. سایر ادارا مربوطه هم که در ادامه ذکر خواهد شد به همین ترتیب بشکل جزیره ای اداره میشده است.در سال 1348 تعداد کانالها یا شبکه های تلویزیونی ایران به 3 میرسد و یکسال پیش از آن مراکز تولید و پخش رادیو و تلویزیون افتتاح میگردد.

در مرداد 1347 نخستین مرکز استانی تلویزیون در شهر رضائیه (ارومیه) افتتاح شد. چند ماه بعد مرکز بندرعباس به بهره برداری رسید.سال 1348 ایستگاه زمینی-ماهواره ای مخابراتی اسدآباد همدان آغاز به کار کرد و بلافاصله در مراکز گیلان ، زاهدان ، اصفهان ، مازندارن و شیراز مراکز تلویزیون تاسیس گردید. در سال 1350 براساس تصویب مجلس شورای ملی رادیو به تلویزیون پیوست و تلویزیون ایران (کانال3) ، تلویزیون آموزشی ( متعلق به آموزش و پرورش) و تلویزیون بین المللی (متعلق به ارتش) همه تحت لوای سازمانی بنام شبکه سراسری (سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران) درآمد.

و اما در این سالها اوضاع برنامه سازی و تولید فیلم از نقاط عطف تاریخ تلویزیون است. در حد فاصل سالهای 1345 تا 1350 بخشی از بهترین مستندهای تلویزیون توسط نخبگان سینما ساخته و روی آنتن میرود. مسئول مستقیم تولید و پخش این برنامه ها ملک ساسان ویسی بود. اما با تغییر مسئولیت وی از سال 50 ( به مسئولیت اداره تل فیلم) عملا روند رو به رشد تولید این مستندها متوقف شد. فهرست کامل این مستندها بقرار زیر است:

سال 1345

آدامو (احمد فاروقی قاجار) ، آبرنگ (ملک ساسان ویسی) ، آئینه (حسین محجوب) ، بچه ها و بعداز ظهر ( جواد طاهری) ، تلفن ( احمد فاروقی قاجار) ، چهارشنبه مراد (هاشمی) ، چوب و جنگل (تهرانی) ، رقص قوچان ( هاشمی) ، مشهد شهر مقدس (مقدم) و ...

سال 1346

از پیله تا زربفت (منوچهر عسگری نسب) ، بازو ، کودکانی که کار میکنند ( حقیقی) ، پیوند (پرویز صیاد) ، تلفن (ناصر تقوائی) ، تغذیه در تهران (ناصر برهان آزاد) ، تاکسی متر (ناصر تقوائی) ، جنگ خروس (منوچهر طیاب) ، جنگل و شکار ( جواد طاهری) ، جنگل و آشپزی ( جواد طاهری) ، جشن سده (منوچهر عسگری نسب) ، چماق (تهرانی) ، چشمی که می شنود ، زنده رودی (برهان آزاد) ، چهار میخ ، ملانصرالدین (جواد طاهری) ، چوب بری اسالم ، خراطی ، شانه سازی ( شجعان) ، حرفه ها (منوچهر طیاب) ، حماسه عشقی شب جمعه ( داریوش) ، حبیب اژدری ، هنرمند خراسانی (سیروس اخلاقی) ، خاویار (شجعان) ، خرما (ناصر تقوائی) ، خلیج فارس دریای گوهر ( یزدی) ، خنچه عقد ( تهرانی) ، خیابان (داریوش) ، خیمه شب بازی ( منوچهر طیاب) ، دنیای دیگر ( احمد فاروقی قاجار) ، رفیق ناباب (منوچهر طیاب) ، رقص شمشیر (ناصر تقوائی) ، زندگی (هاشمی) ، زن و مرد در شهر تهران ( تهرانی) ، زنها و حرفه ها ( برهان آزاد) ، زنبور کوچک (جواد طاهری) ، سفالگری (همایون شهنواز) ، سوزنبان (مقدم) ، سفر به شوروی (زرفام) ، شهر ما (جواد طاهری) ، عروسک کوکی ( ایرج حائری و گلی خلعت بری) ، عروسی عروسی (هاشمی) ، فاجعه کربلا (هاشمی) ، فروغ فرخزاد 1313/45 (ناصر تقوائی) ، کاریکاتورهای دولو (منوچهر طیاب) ، کشتی کاغذی ( تهرانی) ، کنکور (تهرانی) ، مجسمه سازی در ایران (داریوش) ، نان خورهای بیسوادی (ناصر تقوائی) ، نمایشگاه کودک ( پورخمامی) ، نمایشگاه قندریز (پرویز کاردان) ، نوروز (حائری) ، هنر هخامنشیان ( درودی) و ...

باد جن ( اثر ناصر تقوائی)      

 سال 1347

آرتور روبنیشتاین ( نعمت حقیقی) ، اسیر (ابراهیم وحیدزاده) ، بندرعباس (منصور یزدی) ، بهکده (بهمن بوستان) ، پری (ذکریا هاشمی) ، تخت سلیمان (منوچهر عسگری نسب) ، تپه های قیطریه (پرویز کیمیاوی) ، جام آسیا (هژیر داریوش) ، جشن هنر شیراز (جلال مقدم) ، جهرم،فسا،داراب (نصیبی) ، پراگ (احمد فاروقی قاجار) ، حاج مصور الملک (مقدم) ، دیداری از بینال ونیز (ایران درودی) ، دریاچه رضائیه (منوچهر عسگری نسب) ، سپنتا (مقدم) ، سفر به هند (مقدم) ، سیاحتی در شمال (شجعان) ، سیر ابریشم (منوچهر عسگری نسب) ، شکار شکارچی (شیروانی) ، صندوقچه اشرفی (پرویز کاردان) ، قلعه بم (حائری) ، مرداب و زندگی کنار آن (شجعان) ، معبد آناهیتا (حائری) و ...

عمو سیبیلو (ساخته بهرام بیضائی)

 1348

اصفهان شماره 1 و 2 ( نصیب نصیبی ) ، اسالم (عسگر شجعان) ، اقبال آذر (منوچهر عسگری نسب) ، باد جن ( ناصر تقوائی) ، برنجکاران ( عسگر شجعان) ، پالایشگاه تهران ( هوشنگ کاووسی) ، پاوه (احمد شاملو) ، پروفسور پوپ ( ایرج حائری) ، پنجشنبه بازار میناب ( ناصر تقوائی) ، حصیربافی (عسگر شجعان) ، ساز ساز (ایرج انور) ، سالروز نیروی دریائی (همایون شهنواز) ، شیراز بناهای تاریخی (نصیب نصیبی) ، شب 851  ( تهرانی) ، صعود به علم کوه (نادر ابراهیمی) ، عکس-سفر حقیقی به ترکمن صحرا ( ایرج انور) ، عید عید (تهرانی) ، از اصفهان تا ابرقو ( نصیب نصیبی) ، فارس-از ابرقو تا شیراز (نصیب نصیبی) ، کاردستی شمال (شجعان) ، کوزه گری (شجعان) ، مرگ یک قصه (نصیبی) ، معبد آناهیتا (نصیبی) ، نخل (ناصر تقوائی) ، نمدمالی (شجعان) و ...

 

1349

اربعین (ناصر تقوائی) ، ببراز نامه (حسن تهرانی) ،از بجنورد تا قوچان ( پرویز کیمیاوی) ، پارسیان هند ( احمد فاروقی قاجار) ، جشن هنر شیراز (پرویز کیمیاوی) ، رقص ترکمن (احمد شاملو-هوشنگ کاووسی) ، سینمای ایران،مشروطیت تا سپنتا ( محمد تهامی نژاد) ، عروسی در داراب کلا (شاملو) ، قصه حمید و مار (تهرانی) ، گیله مردی (شاملو) ، گلهای وحشی ایران ( ابراهیمی) ، لبنان (فاروقی قاجار) ، مسیان (برکشلی) ، مجموعه ای که جام بود (منوچهر عسگری نسب) ، نیویورک (فاروقی قاجار) ، یوش (حائری) و ...

 

1350

پنجمین جشن هنر شیراز (ناصر تقوائی) ، سه دزد (تهرانی) ، قالی شوئی ، مشهد قالی (ناصر تقوائی) ، ورزاجنگ ( شاملو) ، یا ضامن آهو (پرویز کیمیاوی) ، یاور سری (شاملو )، زار (ناصر تقوائی) ، ...

 

1351

پ مثل پلیکان ( پرویز کیمیاوی) ، بلوط (غلامحسین طاهری دوست) و ...

 

1352

لحظاتی چند با دراویش قادری ( منوچهر طبری) و ....

 

1353 تا 1357

ایستادن ممنوع (افشین شرکت) ، بازارچه سید اسماعیل ( محمد حسین میهنی) ، آلودگی محیط زیست را جدی بگیرید ( محسن نادری نژاد) ،پیشواز بهار (محمود اشرف زاده )، اردوی کار (میهنی) ، تخت سلیمان (منوچهر عسگری نسب) ، پیر بسطام ( سیامک بیات) ، تاریخچه اسکی (علی قشقائی) ، حماسه فولاد (جلال مهربان) ، جرس ( کیومرث درم بخش) ، خون دریا (بهنام جعفری) ، حیات و زاینده رود ( رضا جان قربانی) ، رضا فانی (خسرو فانیان) ، دنیای تاریک من ( حسن فیاد) ، شیخ جام (بیات) ، زندگی بلوکی فرد (میهنی) ، طهران که باغ بود ( حسن کاوه زاد) ، صید جنوب ( کاوه زاد) ، صومعه خالی (سهراب اخوان) ، فاخته (واروژ کریم مسیحی) ، عباس عطار (تهرانی) ، گلهای سرخ (حسین دوانی) ، فردوسی و راویان (بیات) ، گوشه ای از طبیعت انسان ( فرامرز معطر) ، گزارشی از حفاریهای باستان شناسی (حسین رسایل) ، گلریزان ( کاوه زاد) ، مشهد نگاهی دیگر ( فیروز ملک زاده) ، مجموعه ای که جام بود (عسگری نسب) ، مهاجرت (کیومرث درم بخش) ، نارنجستان قوام ( محمود سمیعی) ، نگارستان (خسرو فانیان) و ...

 

در سال 1350 بخش تل فیلم تلویزیون تاسیس گردید و مدیریت آن بر عهده ملک ساسان ویسی گذاشته میشود. وظیفه جدید این بخش که عمدتا پخش فیلمهای سینمائی و سریال های دنباله دار داستانی است ، تولید مستندهای تلویزیون را که با گذشت سالها رو قوام و بهبود کیفیت میرفت دچار چالش کرد و تهیه ، ساخت و پخش سریالها در اولویت قرار گرفت. این بدان معنا نیست که تا پیش از سال 1350 سریال داستانی در تلویزیون ایران تولید و پخش نشده بود. سریال امیرارسلان نامدار در سال 1346 اولین سریال تلویزیونی تولید داخل به کارگردانی پرویز کاردان بود که با شرکت بازیگرانی چون پرویز صیاد ، فرشته مهبان ، سیروس افهمی ، آپیک ، مری آپیک ، عبدالوهابی ، سروش و صادق بهرامی
 

سریال بعدی ، سریال سرکار استوار بود که حدود 200 قسمت بود و پخش آن از سال 1346 تا 1349 ادامه داشت. در اولین قسمت همین سریال بود که شخصیت صمد (که بعدها در فیلمها و سریالهای مختلف به شخصیتی خاص تبدیل شد) توسط پرویز صیاد شکل گرفت. بازیگران این سریال که توسط منصور پورمند و پرویز صیاد ساخته شد عبارت بودند از : عبدالعلی همایون ، فرخ لقا هوشمند ، سیروس افهمی ، محمود بهرامی ، مظفر سلطانی ، فیروز بهجت محمدی ، خسرو شجاع زاده ، نادره ، حسین حسینی ، آپیک ، فخری پازوکی ، مینو شفیع ، رضا شفیع ، بهمن زرین پور و ...

 

 سریال بعدی سریال اختاپوس بود که توسط پرویز صیاد نوشته و کارگردانی شد و بازیگرانی چون سیروس ابراهیم زاده ، پرویز صیاد ، عزت الله نوید ، پرویز کاردان ، نوذر آزادی ، شهناز تهران ، فرشته مهبان ، مری آپیک ، صادق بهارمی و ... حضور داشتند. کلمه اختاپوس کوتاه شده این عبارت بود : انجمن خادمین تمدن انسانی و پایه گذاران وحدت ستمدیدگان. این مجموعه در 90 قسمت ساخته شد و پخش آن به دو سال کشید.

 

 

 

نوشته : منصور ط.

منابع : تاریخ سینمای ایران (جمال امید) ، مجله تماشا - سروش 

متولد : 1314
محل تولد: روستای گوراب (واقع در جاده چالوس )
تحصیلات : دیپلم متوسطه


فعالیت ها و نحوه ورود به دوبله ایرج رضائی در سال 1314 در روستائی بنام گوراب از توابع کرج بدنیا آمد (تونل کندوان مرز بین کرج و چالوس است و گوراب ، اینسوی کندوان است). از حضور وی در دنیای هنر و بازیگری پیش از ورودش به دوبله اطلاع چندانی در دست نیست اما خود بخاطر می آورد که پدر بزرگش سالها قبلتر در فرمانیه شمیران تهران زندگی میکرده و علاقه وافر به ادبیات و شعر فارسی داشته است. وی با مطالعه شعر "سه تابلوی مریم" اثر میرزاده عشقی (که گفته میشود برترین اثر این شاعر هم هست) از خود بیخود میشود و از تهران کوچ میکند. ذکر این نکته ضروری است که شعر سه تابلوی مریم شعری است در سه بخش که در تابلوی اول حکایت اغفال دختری بنام مریم و تجاوز یک جوان به روایت میشود. در تابلوی دوم حکایت خودکشی مریم و در حکایت سوم از سرگذشت پدر مریم صحبت به میان می آید. پدربزرگ از تهران تا جائی که میتواند دور میشود و در نهایت به گوراب میرسد و ایرج در کنار مدفن امامزاده موسی بن جعفر بدنیا می آید. روحیات لطف چنان پدربزرگی در کنار فضای دل انگیز طبیعت گوراب و فضای عرفان و تدین ، از ایرج انسانی میسازد که دارای روحیات بسیار لطیف ، مهربان ، رقیق القلب ، عاطفی و بسیار دوست داشتنی است.

با وجود مهاجرت ، پدرش وی را برای ادامه تحصیل (در ایام درس و مدرسه) به تهران می آورد و او ابتدائی را در دبستان پرتو (در 4 راه حسن آباد فعلی) و دوره دبیرستان را در دو دبیرستان محمد قزوینی و تمدن سپری میکند و تابستانها هم در روستای گوراب می ماند. بدلیل علاقه به ادبیات و شعر فارسی در دکلمه  اشعار توانمندی خاصی یافت و همین امر در ورود وی به حوزه دوبله فیلم بی تاثیر نبود.

وی در بانک ایرانیان (ملت فعلی) کارمند بود . وی از طریق منوچهر نوذری که در آن بانک حساب داشت و ابراز علاقه خود به دوبله به جمع گویندگان درآمد.
خود او روایت میکند که روزی در منزل کاووس دوستدار  به همراه چند نفر از دوستان و جلال مقامی و یکی دیگر از گویندگان در کنار حسن عباسی بودیم. رضائی دیوان شمس تبریزی را می گشاید و چند بیت از غزلیات مولانا را با صدای بلند می خواند که مورد توجه گویندگان و شخص کاووس قرار میگیرد. فردای آنروز ، رضائی توسط کاووس به برادر بزرگترش  در استودیو مولن روژ به ایرج دوستدار (که از گویندگان و مدیران دوبلاژ بزرگ آنزمان بود) معرفی میشود و رابطه دو ایرج گرم میشود اما به او می سپارد که ابتدای کار باید بنشینی و نظاره کنی و فقط بیاموزی.ضمن کاراموزیها ، ایرج دوستدار رضائی را در نقشهای جزئی فیلمهایی که دوبله میکرد بکار گرفت . از ده فرمان بگیرید (که وی را در دوبله اول این فیلم بجای هنری ویلکاکسیون گذاشت) بگیرید تا نقش سیاهی لشکرهائی که ایرج و کاووس و گاهی فریبرز در آنها حضور داشتند.

در همان سالها هوشنگ لطیف پور ، وی را برای گویندگی در دوبله اول اسب کهر را بنگر (گروگان) به استودیو سانترال دعوت میکند و او در کنار گویندگانی چون منوچهر اسماعیلی و کاووس دوستدار می نشیند. گویندگی نقشی بهتر و بزرگتر (در نقش یک کشیش) به او داده میشود و وی با تحریک و تشویق کاووس بخوبی از عهده نقش برمی آید. توان رضائی آنچنان مورد تمجید لطیف پور قرار میگیرد که در فیلم بعدی یعنی پارتی ، نقش اول را بجای پیتر سلرز به رضائی می دهد و رضائی در این نقش خوش می درخشد . نقشی که هنوز هم با وجود گویندگان پرتوانی چون منوچهر زمانی و منوچهر اسماعیلی که بارها بجای پیتر سلرز در فیلمهای مختلف صحبت کرده اند یک معیار و شاخص خاص در تیپ سازی تاریخ دوبلاژ ایران محسوب میگردد. متاسفانه این فیلم به لحاظ صحنه های برهنگی کمتر دیده شده است تا قابلیتهای رضائی در آغازین روزهای دوبله اش بیشتر به چشم بیاید.

وی پس از آن تبدیل به یکی از گویندگان بسیار توانمند تاریخ دوبلاژ ایران شد و در اواخر دهه 50 (و اوایل انقلاب) به مدیریت دوبلاژ روی آورد

فعالیتهای دیگر

ایرج رضائی از آن دست گویندگانی است که صرفا در محدوده دوبله نماندند. وی در کنار دوبله دستی در سینما هم داشت. توجه به لیست فعالیتهای وی در سینمای ایران نشان از نبوغی ذاتی و بالفطره در اوست که صرفا در صدا خلاصه نمیشود. فعالیتهائی که هیچگاه بشکل جدی دنبال نکرد که اگر میکرد یکی از سرامدان هنری سینمای ایران هم می بود.

او  دستیار کارگردان بود (در فیلمهایی چون  بیقرار (1373) ، آقای شانس (1373) ، زن امروز (1375) ، جوانی (1377) ، بودن یا نبودن (1377) )
او مشاور کارگردان بود (در فیلمی چون حریص (1352) )
او نویسنده فیلمنامه بود (در فیلمهائی چون گذر اکبر (1351)- که کارگردان و تهیه کننده آن مرحوم محمدعلی زرندی بود- ، قصه ماهان (1352) ، حریص (1352) ، سینه چاک (1355) ، بهار در پائیز (1366) )
او بازیگر بود (در فیلم از فریاد تا ترور (1359) )
او  تصویر بردار پشت صحنه بود (در فیلم  یاران (1372) )
او بخشی از گروه کارگردانی بود (در فیلمهائی چون گارد ویژه (1374) ، لانه عقابها (1378) )
او برنامه ریز و کمک تهیه کننده بود (در فیلمی چون  بودن یا نبودن (1377) )
او در فیلم یاران هم در پشت صحنه حضوری موثر داشت


فیلمنامه های او بعضا داستانهایی غمناک داشته اند. چنانکه در همه آنها رگه های عشق ، خیانت ، فدا شدن بخاطر معشوق ، حسرت و ایثار موج میزند. در یکی از آنها و در در بی سابقه ترین شکل یک مثلث عشقی (بین دو مرد و یک زن ) ، یکی از مردها بجای دیگری به مسلخ میرود تا کشته شود ( سینه چاک با حضور ناصر ملک مطیعی و ایرج قادری) .در یکی دیگر از بهترین نویسندگیهایش قصه ماهان را می نویسند که فیلمی با خوانندگی کوروس سرهنگ زاده ، موسیقی مرتضی حنانه ،  و بازیهای کامیاب کسروی و یداله شیراندامی و کارگردانی جواد طاهری تهیه میشود که در آن طاهر(کسروی) و منظر (نوش آفرین) دو دلداده بهم قول میدهند که اگر روزگاری یکی از آنها از این دنیا رفت دیگری هم به وی ملحق شود. وقایع فیلم چنان پیش میرود که در نهایت ، طاهر خود را از پشت بام کلاه فرنگی به زیر می اندازد تا به معشوق خود ملحق گردد.

وی گویندگی بخشی از برنامه رادیوئی از سرزمین نور (با نویسندگی رضا رهگذر(محمدسرشار) همان گوینده قصه های ظهر جمعه در دهه 60 و سردبیری محمدمیرکیانی و تهیه کنندگی عذرا وکیلی و موسیقی فریدون شهبازیان و کارگردانی جلال مقامی) را نیز مدتی بر عهده داشت. (لازم به ذکر است راوی این قصه نمایشی دنباله دار که به زندگی پیامبر اکرم و حتی تاریخ پیش از اسلام می پرداخت د منوچهر اسماعیلی و ایرج رضائی بودند که قسمتهای اولیه را اسماعیلی و قسمتهای بعد را رضائی اجرا کرد. گوینده آغازین و پایانی برنامه هم جلال مقامی بود . این برنامه در دهه 70 صبح های روز جمعه از رادیو سراسری پخش میشد.



عملکرد وی در دوبله

الف ) ایرج رضائی از آن دست گویندگان است که دارای روحیات حساس ، شکننده و عاطفی است. بغض ها و اشک های این گوینده پرتوان حتی در مصاحبه های معمول در یادهاست. حساسیتهائی که ریشه در قلبی مهربان و ذهنی بی حاشیه دارد. این احساسات در گویش های وی نمودی اساسی دارد.

ب) رضائی از آن دست گویندگان است که بخاطر تسلط شگرف در دوبله ، توان گویندگی در حیطه درام ، کمدی ، کودک و نوجوان ، مثبت ، منفی ، پیر و جوان را دارد. او یکی از توانمندترین گویندگان تاریخ دوبلاژ ایران در تیپ سازی نیز هست و همه میدانیم که تعداد تیپ سازان موفق دوبلاژ ایران از تعداد انگشتان یک دست فراتر نمیرود و رضائی بی شک یکی از آنهاست.

ج) در حوزه مدیریت دوبلاژی فیلم ، رضائی یکی از توانمندترین مدیران دوبله بوده و هست. توانمندی او چه در دوبله فیلمهای ایرانی و چه خارجی هموره نسبت به دوبله های دیگر محسوس است.

براساس بندهای الف تا ج به یادآوری برخی از بهترین کارهای او میپردازیم.
یکی از شاخصه های ایرج رضائی و صدایش اینست که هرگز خود را منحصر به بازیگری خاص نکرد که بتوان ادعا کرد آن بازیگر با صدای رضائی شهره عام و خاص است و در تمام یا اکثر فیلمهایش ، رضائی بجای وی صحبت کرده است. هستند بازیگرانی که رضائی در دو سه فیلم بجای آنها صحبت کرده است اما این گویش ادامه دار و همیشگی نبوده. بعنوان مثال وی بجای الکساندر ناکس در خارطوم و آقای موسی ، بجای جیمز کوکو در فیلمهای با مرگ کشتن و قتل با مرگ ، بجای شارل بوآیه درپابرهنه در پارک و فانی ، بجای فرانسوا پریه در دایره سرخ(دوبله اول) و محله پیتون و دیگران صحبت کرده است. رضائی ابائی از پذیرفتن نقشهای کوتاه و دست چندم در فیلمها نداشته است بنابراین در کارنامه او میتوان ردی از تمام نقشهای متنوع و اول تا چهارم دید. صدای او در چنین فیلمهائی همواره در خاطره هاست:
استیفن بوید (کتاب آفرینش) ، امیلیو فرناندز ( آپالوزا ) ، پت هینگل ( شکوه علفزار ) ، پل اسکافیلد ( عقرب ) ، پاتریک مگی ( کرامول ) ، جان آیرلند ( جدال در اوکی کورال (دوبله اول) ، جان استراید ( جاگرنات ) ، جان مارلی ( داستان عشق ) ، جیسون روباردز ( قدرت اسلحه ) ، دین جاگر در دو نقش (المرگنتری) ، ریچارد هریس (رابین و ماریان) ، فرناندو ری (ارتباط فرانسوی 2 دوبله دوم) ، فی فایست (رم شهر بی دفاع) ، فیلیپ موریس (ارتش سایه ها) ، لئو ج. کارول (برفهای کلیمانجارو ) ، والتر برنان (روز بد بلک راک ) ، والتر پیجن (دره من چه سرسبز بود) ، وولف فریس (دکتر ژیواگو) ، ویلیام براملی (داستان وست ساید - دوبله اول) ، هری اندروز (باراباس - دوبله دوم) ، هیمن راس (پدرخوانده2) ، وداع با اسلحه ، اتللو (دوبله آخر) و بسیاری از برترین آثار تاریخ سینما

خودش میگوید آن سالها برای رسیدن به صدایی منعطف با صدای بلند کتاب میخواندم. حتی به صحرا میرفتم و فریاد میکشیدم تا صدایم باز شود و حتی پشت چراغ قرمز شیشه ها را بالا میدادم و فریاد میکشیدم.



رضائی توانائی خود را در گویش چند نقش در یک فیلم هم (به مدد توان مضاعف در تیپ سازی) نشان داده است. صدای او در فیلم محمد رسول الله بجای ایون سولون در نقش یاسر (پدر عمار) با آن لحن گیرا و در عین حال ثابت قدم در یادهاست. و هرگز تصور نمیکند که این گوینده این نقاش همانی است که در همین فیلم بجای محمود البصری در نقش تاجر یمنی هم صحبت کرده که از خلوتی بازار بهنگام نماز مسلمین گلگی میکند. او در بوچ کاسیدی و ساندانس کید (مردان حادثه جو) تیپی را برای استارتر مارتین ابداع کرد که در نوع خود بی نظیر است. شعری شیرازی که بجای این پیر قاطرسوار در دهان او چفت میکند آنچنان با مهارت بیان میشود که حتی بیننده عادی هم گمان میبرد خود مارتین درحال خواندن یک آواز ایرانی است. تاکید روی حروفی خاص در این نقش، همچون حروف پایان کلمات (مانند این جمله که : اونجا پدر صاب بچه رو در میارن نا (تاکید روی حرف ن) یک ابداع خاص است به جرات میتوان ادعا کرد در تاریخ دوبلاژ ایران و برای اولین بار رضائی مبدع آنست که پیش از آن در فیلمهائی چون بابرهنه در پارک ، لوک خوش شانس ، مبارزه سری هری فریک  آزموده بود و در آنجا به شکلی دیگر حروف را جایگزین حروف دیگر میکرد. بعنوان مثال بجای تمام (ر) ها میگفت (د).  گویش او بجای کلود رنس در آقای اسمیت به واشنگتن میرود در دوبله اول یک گویش بی نقص است. رنس در این فیلم به مدد یک بازی درونگرا و چند لایه اسکار گرفت و رضائی روی این شخصیت در دوبله یک شاهکار می آفریند. در فیلم هرچه سخت تر زمین میخورند او بجای مایک لین که بوکسوری سنگین وزن است به مقتضای نقش ، فردی ساده لوح و بچه مسلک را چنان بازی میکند که شنونده مبهوت این همه مهارت میشود. اوایل انقلاب او در سریالی با عنوان لابراکا در نقش پدر با گذشت و صبور یک خانواده صحبت کرد که از طرف همسایه ای مردم آزار بنام پیمنتو خود و خانواده اش مورد آزار و اذیت قرار میگیرد . گویش رضائی بجای این شخصیت آنچنان زیبا و دوست داشتنی و با طمانینه است که بیننده درس انسانیت را از صدای رضائی میگیرد و نه بازی شخصیت باتیستا. صدای فریادهای باتیستای کله شق در انتهای سریال که پیمنتو رو به برای انتقام به بیرون از خانه فرا میخواند هنوز در یادهاست.



گویش خاص او در سریال ارتش سری بجای شخصیت آلبر (که خود وی نیز مدیریت دوبله این سریال را بر عهده داشت و بواقع یکی از شاهکارهای دوبله سریالهای خارجی در تلویزیون است) همواره در یادهاست. رضائی در تنها یکی از کارتون گوئی خود نیز ممتاز است. گویندگی بجای شخصیت معاون کلانتردر سریالی کارتونی هانا باربارا آنچنان با ظاهر این شخصیت عجین است که حتی در دوبله مجدد این کارتون نیز ناهید امیریان ،  رضائی را برای این نقش فراخواند و تصور گویش کس دیگر با صدائی دیگر (هرچه که باشد) از محالات ذهنی ما محسوب میگردد. رضائی در دوبله  کارتونهای متعددی نیز رکت داشته است اما خود وی فقط معاون کلانتر را بعنوان تنها کار انیمیشن خود بیاد می آورد! او در سریال کارتونی داستانی مستند مارکوپولو بجای عموی مارکو گویندگی داشت. درست به همان میزان که صدای مرحوم نارنجیها بجای گروهبان گارسیا تثبیت شد ، صدای رضائی بجای معاون کلانتر یک هماهنگی بی نظیر است. در سری کارتون تن تن وی بجای هادوک در یکی دو بخش گویندگی کرد . همچنین در سریال های کارتونی سندباد  و هوتسن پولتس راهزن حضور داشت .



رضائی پیش از آنکه اکبر منانی گوینده ثابت دیوید ساچت در نقش پوآرو (در سریال پوآرو) شود گوینده سه قسمت از این سریال بود که ابتدائا به شکل فیلم سینمائی از شبکه سراسری سیما پخش شد.

در سلام دالی رقابتی عجیب در تند صحبت کردن بین او (بجای والتر ماتائو) و مرحوم ژاله کاظمی (بجای باربارا استرایسند) است که رضائی پابپای کاظمی می آید ضمن آنکه شخصیتی جذاب از ماتائو هم خلق میکند. در دودسکادن بجای شخصیت پیر آنچنان غرق میشود که بیننده فراموش میکند با یک دوبله روبروست. گویندگی او بجای جمشید لایق در نقش قلی خان در سریال روزی روزگاری ( با صدایی بم و پیرانه) همواره در یادهاست. او چنان در این نقش فرو میرود که هر بیننده ای تصور میکند صدای خود بازیگر است. در سریال مختارنامه چنان با آرامش و وقار بجای شریفی نیا (در نقش فرزند علی(ع) - محمد حنفیه) صحبت کرد که چیزی از ارزشهای خاندان عصمت و طهارت کاسته نشود.



او در دوبله فیلم بی پناه ، جلال مقامی را در نقش یک معتاد گذاشت. چیزی که حتی خود مقامی هم در مرتبه اول انتظارش را نداشت. چنین اعتمادهایی بعضا خلاقیتهای برخی از گویندگان توانمند ما را در میدانی که خودشان هم انتظارش را نداشته اند به ثبوت رسانده است. این فیلم چنان دوبله شد که وقتی مرتضی حنانه (با آن سبقه دوبله) برای ساخت موسیقی آنرا دید گفته بود چقدر صدابرداری سرصحنه در ایران پیشرفت کرده است!.  در مسافران مهتاب او خود فخیم زاده  را بجای شخصیتی که بازی میکرد گذاشت و برای آنکه فخیم زاده بتواند بر کار مسلط باشد تمام گفتگوهای وی را به تنهائی و بدون حضور سایر گویندگان ضبط کرد. او در پوتین با توجه به اینکه صدای بازیگران باید به نوعی خسته می بود ساعت کار را 7 عصر ( و نه 9 صبح) تعیین کرد تا خستگی کار روزانه در گویشها هم نمود داشته باشد و نتیجه کار فوق العاده بود چنانکه در جشنواره فجر صداگذاری این فیلم جایزه گرفت و همه غافل بودند که رضائی با فیلم چه کرده است. وقتی رضائی برای دوبله دست نوشته ها 14 روز را صرف کرد دوبله فیلم آنچنان زیبا شده بود که یکی از سینماداران به رضائی گفته بود ببین صدابرداری سر صحنه چقدر خوب است در ایران (درحالیکه متوجه صدای عرفانی و والی زاده در فیلم نشده بود). وی مدیر دوبله بسیاری از آثار برجسته تاریخ سینما هم هست. او در دوبله فیلمهای هندی هم ید طولائی داشت بطور مثال سه فیلم مطرح ساتیا جیبت رای ( پاترپانجالی ، دنیا آپو  و رعد در دوردست ) را دوبله کرده است.

ایرج رضائی مبدع لهجه هندی در دوبله است. اولین بار وی در پارتی بجای پیتر سلرز این تیپ را ابداع کرد و بعدها در مردی که میخواست سلطان باشد آنرا تکرار کرد. بعدها کسان دیگری چون منوچهر اسماعیلی ، منوچهر زمانی و ناصر طهماسب (بطور مثال طهماسب در دائی جان ناپلئون و بجای سردار مهارات خان) آنرا براساس گویش رضائی اجرا کردند



ایرح رضائی همواره دستی در دوبله سریالهای مستند هم داشته است
وی  در گویندگی سری دوم سریال مستند مسلمانان نیز حضوری موثر داشت (گویندگی بخشهائی از این سریال بر عهده ایرج رضائی بود و بخشهای اولیه را مرحوم رسول زاده و پرویز بهرام گویندگی کردند)
همچنین در برخی سریالها که با موضوعیت ملی و میهنی طی 20 سال اخیر از سیما پخش شده است حضوری پررنگ داشته است. همچنین گویندگیهای وی در مستندهای زندگی برخی اشخاص چون شهید مطهری ، یا حدیث سرو و همچنین مستند دنیا در جنگ در یادهاست.

ایرج رضائی در دوبله فیلمهای ایرانی گوینده تقریبا ثابت بازیگرانی چون رضا کرم رضائی (بغیر از چند فیلمی که ناصر طهماسب و عزت الله مقبلی بجای وی گویندگی کردند) و همچنین گوینده اکثر نقشهای بازیگرانی چون ناصر گیتی جاه و بعضا حسین کسبیان بود.

نکته جالب توجه در مدیریت وی در دوبله فیلمهای ایرانی اینکه در همه (یا اکثر) فیلمهای ایرانی که وی مدیریت کرده است خود وی در نقشهای بسیار فرعی در حد سیاهی لشکر گویندگی کرده است تا از مدیریت فیلم غافل نباشد. با وجودیکه که وی خیلی دیر مدیریت دوبله فیلم را عهده دار شد اما شهرت این مدیریت آنچنان بود که پس از چند فیلم ، وی در مدیریت همتراز بهترین مدیران دوبلاژ گردید چنانکه کارگردانان معتبر فیلمهای خود را به او می سپردند.

رضائی در دوبله مجدد سری لورل و هاردی (که به مدیریت مقامی طی سالهای اخیر انجام شد) در نقشهای فرعی حضوری شایسته داشت.

مخلص کلام آنکه ایرج رضائی یکی از نوابغ دوبلاژ ایران بوده و هست. آنچه وی را محبوب دلها میکند تلفیق این نبوغ با تواضعی است که کمتر هنرمندی بدان پایه رسیده است. پرهیز از حواشی دوبله ، حضورهائی بسیار موثر در تمام نقبشها و دقت در ارائه هنری والا در تک تک آثار هنری از ویژگیهای این گوینده برجسته تاریخ دوبلاژ ایران است. ساختار گویش وی بجای دکترها ، وکیل ها ، دستیارها ، پیرمردها و بعضا افرادی مرموز و البته آرام (و یا به ظاهر آرام) در نوع خود در تاریخ دوبلاژ ایران بی نظیر است. 


برخی از آثار وی در دوبله فیلمهای خارجی (235 نقش)
برخی از فیلمهای خارجی که ایرج رضائی در آنها صحبت کرده است

نام فیلم	نام بازیگر	نقش
اتللو(دوبله چهارم)	میخائیل ترویانسکی	دوک ونیز
ارتباط فرانسوی 2	فرناندو ری	آلن شارنيه
ارتش سايه ها	فيليپ موريس	لوک ژاردی
از روسیه با عشق
استرليتز	يژان مرکوره	تايرن
اسکار	ارنست بورگناين	يارنی يال
اسکی باز سراشيب
اسلحه کهنه	ژان بوشی	فرانسوا
اعتراف به گناه	برایان ارن	ویلی رابرتسون
الدورادو	پل فيکس	دکتر ميلر
المرگنتری(دوبله دوم)	دين جاگر	ويليام مورگان
اين ملک محکوم
ایستگاه قطبی زبرا	لوید نولان	آدمیرال گاروی
این ملک محکوم است
آپالوزا	امیلیو فرناندز	لازارو
آخرین غروب	رجیس تامی	میلتون وینگ
آخرین ماجرا	پل کروشه	برتراند
آدلا هنوز شام نخورده	میلوش کوبکی	باغبان
آسمانخراش جهنمی	فرد آستر	هارلی کلیبورن
آشوب	تاتسو ناکادائی	هيدتورا ايشی مونجی
آقای کوری	چارلز بیکفورد	کالدول
آقای موسی	الکساندر ناکس	اندرسون
آلامو
آندولان	پینچو کاپور	پدر شنکر
آوای طبل	ریموند مسی	پرنس گول
با مرگ کشتن	جيمز کوکو	ميلو پريه ير
باراباس (دوبله دوم)	هری اندروز	پیتر
باران سیاه	کازئو کیتامورا	شیکو ماتزو شیکوما
باران شیطان	ادی آلبرت	سام ریچاردز
باری ليندون	پاتريک مگی	شواليه
بازگشت طولانی	آدریانو دومینگز	مارتین
بازگشت طولانی	جورج ریگاد	والس
ببر کاغذی	رونالد فریزر	گروهبان فاستر
ببر کاغذی	ایوان دسنی	سفیر
بچه رزماری	سیدنی بلکمر	رومن کاستیوت
برادران کارامازوف	ریچارد بیسهارت	ایوان کارامازوف
برادری	لوتر آدلر	دومنیک بارتلو
بربادرفته(دوبله اول)	اسکار پولک	پورک
برخورد کوتاه	جک هدلی	گراهام
برفهای کلیمانجارو	لئو ج کارول	بیل
بزرگترین داستان عالم	تلی ساولاس	پنتیوس
بعضیها داغشو دوست دارن	دنی ریچاردز جونیور	مسئول آسانسور
بوچ کاسيدی و ساندانس کيد	استارتر مارتين	پرسی گاريس
بوچ کاسيدی و ساندانس کيد	سام اليوت	بازيکن ورق
بورسالینو	میشل بوکه	ریتالدی
بورسالینو	ماریو دیوید	ماریو
پابرهنه در پارک	شارل بوآیه	ویکتور ولاسکو
پاتن	کارل مالدن	بردلی
پارتی	پیتر سلرز	هروند بکشی
پدرخوانده2	لی استراسبرگ	هایمن راس
پسران کتی الدر	جيمز گريگوری	هستينگر
پله فاتح	اریک پاسکه	سرکارگر
پلیس پیتون 357	فرانسوا پریه	کمیسر گانای
پنجه طلائی	سیس لیندر	فیلیکس لایتر
پنجه طلائی	ریجارد دامون	اسمتیز
پيام	ايون سولون	ياسر
پيام	محمد بصری	تاجر يمینی
ترن (دوبله دوم)	ژاکه مارین	ژاکه
ترن (دوبله دوم)	پل بونیفاس	اسپینت
تفنگهای آپاچی	جان آرچر	سرهنگ بری
تهاجم	کلود براسو	آندره دوکاتل
توبی تایلر	جین شلدون	سام
جاسوسی با دماغ سرد	برنارد آرچر	وزیر
جاگرنات	روی کی نی یر	ناخدای کشتی کورتین
جاگرنات	جان استراید	هیوز
جاگرنات	مایکل هوردرن	بیکر
جاگرنات	سیریل کیوزاک	سرگرد
جائی که عقابها جرات میکنند	پاتريک وايمارک	نارنر
جدال در اوکی کورال (دوبله اول)	جان آیرلند	رینگو
جدال در شهر	جان ایوانز	گیب
جدال طولانی	اندروکر	گونکارم
جلادها هم می میرند	والتر برنان	استیفن نووتنی
جنگ خیابانی		لئوناردی
جنگ دنیاها	الکس فریزر	دکتر جیمز
جنگ سری هری فریگ	جان ویلیامز	می هیو
جنگ سری هری فریگ	ورنر پیترز	فون اشتایگنتز
جنگل آسفالت	جان مک اینتایر	هاردی
جو (نسل فاسد)	دنیس پاتریک	بیل کامپتن
جوزی ولز یاغی	بیل مک کینی	تریل
چارلی	لئون جنی	دکتر ریچارد نومر
چاه شماره 3
چیتی یتی بنگ بنگ	گرت فروبه	بارون بامبرست
چیتی یتی بنگ بنگ		اوراقچی
حادثه آکس بو	هری داونپورت	آرتور دیویس
حادثه آکس بو	کریس مارتین	پانچو
حماسه جوزی	دیوید هارتمن	کلانتر فونس پرات
حماسه جوزی	حان فیدلر	سیمپسون
حمله به کوئين مری	ريچارد کنت
خارطوم	الکساندر ناکس	اولین بارینگ
خانه اعداد	هارولد ج. استون	هنری نووا
خانه اعداد	مایکل گالووی	ال وبسون
خبر نگار خارجی (دوبله دوم)	هربرت مارشال	استیفن فیشر
خداگواه	دنی دنزوگپا	خدابخش
خرمگس	نیکولای سیمینوف	مونتانلی
خشم	جاناتان هال	وکیل
خشم	ادوین ماکسول	ویل ویکری
خوب بد زشت		گروهبان
خوشه های خشم	فرانک دارین	عمو
دارودسته لاندرهیل(دوبله اول)	استنلی هالووی	پندلبری
دارودسته لاندرهیل(دوبله اول)	سیدنی جیمز	لکری
داستان توکیو	چشو ریو	پدر
داستان عشق	چان مارلی	پدر جنی
داستان عشق	تامی لی جونز	هنک
داستان وست ساید(دوبله اول)	ویلیام براملی	کروپکه
دانتون	سرژ مارتین	فیلیپو
دانتون	رونالد گاتمن	هرمان
دایره سرخ(دوبله اول)	فرانسوا پریه	سانتی
دختری بنام تاميکو		برادر تاميکو
دره من چه سرسبز بود	والتر پیجن	گریفیس
دست چپ خدا	ویکتور سن یانگ	جان ونگ
دعوت به تیراندازی
دکتر ژيواگو	وولف فريس	یلکين
دلیجان آتش	کینان وین	وس
ده بومی کوچولو	هربرت لوم	دکتر آرمسترانگ
ده فرمان (دوبله اول)	هنری ویلکاکسون	پنتائور
ده مرد رشيد (دوبله اول)	کيرون مور	سرجوخه پير موليه
ده مرد رشيد (دوبله اول)	جرالد مور	حسين
دو مرد در شهر (دوبله اول)	میشل بوسه	بازرس گوترو
دو نخاله فراری	ژان پیر داراس	ژاک پانی وآ
دودسکادن	نابورو میتانی	گدا
دیابولیک خطرناک(رعایی از انتقام)	میشل پیکولی	چینکو
رابین و ماریان	ریجارد هریس	ریچارد شیردل
راز پنهان	رضا مراد	وکیل تاناوالا
رم شهر بی دفاع	فی فايست	سرگرد برگمن
روباه صحرا	دزموند یانگ	ذزموند یانگ
روباه صحرا	میشل رینی	راوی
روز بد در صخره سیاه (دوبله دوم)	والتر برنان	داک ویلای
روزی روزگاری در غرب (دوبله اول)	فرانک وولف	برت مک بین
روزی که زمین از حرکت ایستاد
روهاید
رویای شاهانه	سام لوین	سیسرو
رویای شاهانه	وال آوری	فاستاس
ریسک بزرگ(دوبله دوم)	کلود سروال	رائول فوژیه
زن پوشالی	داگلاس ویلمر	دکتر مورای
زولو	نايجل گرين	سرگروهبان بورن
ژودیت	آندره مورل	حیم
سارقین در رم	گابریل فرزتی	کمیسر
سراسر شب	کنراد ویت	ابینگ
سرزمین الماس	اوتپال دات	هیراک شاه
سقوط امپراطوری روم
سلام دالی	والتر ماتائو	هوراس واندگولدر
سه روز کندور	ادیسول پاول	لئونارد اتوود
سواران آسمان	رابرت کالپ	جوناس براکن
سوارکاران	پیتر جفری	حیاتعلی
سوارکاران	ریکاردو پالاسیوس	غلام
سوارکاران	سی تمپل	غدیر
سولاریس	یوری ژاروه	دکتر اسنات
سومین مرد کوهستان	لارنس نیسمیت	تئو زوربریگن
شب بخیر خانم کمپل	فبل سیلورز	نیومن
شبيخون اولزانا	داگلاس واتسون
شبی سخت در جریکو	دان گالو وی	جیس
شش  سگ گانگستر	سیمی بو	سامی
شطرنج بازان	سعید جعفری	میر روشن علی
شکوه علفزار	پت هينگل	ايس استمپر
شمشیر سحرآمیز (دوبله دوم)	جورج مک ریدی	جعفر
شنهای ایوجیما	جان مک گوایر	جویس
شهامت واقعی	رابرت دووال	ند پیر
شهامت واقعی	جیمز وسترفیلد	قاضی
شهامت واقعی	جان پیکارد	فرانک راس
صد روز در پالرمو	لینو ترویسی	پیو لاتوره
صد روز در پالرمو		قاضی
عرق سرد	یانیک دلول	مایکل
عقابها فرود آمدند	دونالد پلیزنش	هیملر
عقرب (دوبله دوم)	پل اسکافیلد	ژارکوف
عملیات کراسبو	هلموت دانتین	لینز
عملیات کراسبو	وولف فریز	بازرس گوترو
غروب تبهکاران	ژان گابن	دنیس فاراند
غریبه ها در شهر(دوبله اول)	تام هالند	وینکلر
فانی	شارل بوآیه
فرار برای زندگی	گاس هرمون	واندر زاندن
فرمان گمشده	ژان سراویس	ژنرال ملیس
قتل توسط مرگ	جيمز کوکو	ميلو پرير
قدرت اسلحه		راوی
قدرت اسلحه	جیسون روباردز	داک هالیدی
قطار دنور و ریوگرانده	کارول نایش	هارکنس
قلبهای یخی	کلود براسو	فرانسوا رولین
قلعه عقابها	پاتریک وایمارک	ترنر
قول مردانه	آلبرت دکر	جان مینیفی
کتاب آفرينش	استيفن بويد
کرامول	فرانک فینلی	جان کارتر
کفشهای بلورین	بری جونز	دوک
کلئوپاترا(دوبله دوم)
کنسی از هنگ کونگ	چان پل	کاپیتان
کولی تنها	پل موریس	یان
گل کاکتوس	والتر ماتائو	دکتر جولین وینستون
گودزیلا	مایکل لرنر	شهردار
گوشه گیران آلتونا	فریدریک مارچ	آلبرت فون گرلاخ
گولگو 13	احمد قدکچیان	مارکس بوئر
لک لک ها پرواز می کنند	واسیلی مرکوریف	فئودور ایوانوویچ
لمس یک ستاره	توماس میلیان	تونی
لوک خوش دست	استارتر مارتین	کاپیتان
ماجراهای رابی ژاکوب دیوانه	رنزو مونتانانی	سرهنگ فارس
مایرلینگ	جیمز میسون	پدر رودولف
محاکمه در نورنبرگ	ورنر کاميه رر	اميلی هان
مراقب شب	رابرت لانگ	اپل بای
مراقبین حمله هوائی	هاوارد فریمن	نورتون
مرد قانون (دوبله اول)	آلبرت سالمی
مردان	هوارد سنت جان	پدر الین
مردان خشن	باسیل راسدیل	تکس هینکل من
مردان خشن	ریموند گرین لیف	هنری کرول
مردانه بکش
مردی که میخواست سلطان باشد	سعید جعفری	بیلی فلیش
مرگ رئیس جمهور	زبیگنیف کرنسکی	استانیسلاو یوزف تاگات
مری پاپینز	آرتور تریچر	پاسبان
مشعل	سعید جعفری	کیشور یلال
معجزه در شهر	هارا اورسنل	گرت
ملاقات در شب	بانيک دلول	مايکل
من اعتراف می کنم	برايان آهرن	ويلی
موشکی به ماه	برل آیوز	پ.ت.بارنام
نبرد تانکها
نقطه عطف
نوادا اسميت
هاراگیری	رنتارو میکونی	بناسوک
هاوایی
هرچه سخت تر زمین میخورند	مایک لین	تورو مورنو
هرچه سخت تر زمین میخورند	جویی گراب	جویی گراب (بوکسور)
هملت	گريگوری گای	شاهزاده نروژی
هملت	ویم مدودف	گیلدن استرن
همه خطرات را طبقه بندی کن(دوبله دوم)	کلود سروال	رافایل فارژیه
همه گرگهای جوان	آنسلو استیونس	پدر سارا
هنگ هفتم هنگ بی جان	ژاک موناد	پاندون
هوسبازان	لئو آیرس	مک آلیستر
وداع با اسلحه (دوبله دوم)
ورای شک نامعقول	سیدنی بلکمر	اوستین اسپنسر
وقت	بالراج ساهنی	لالا کدرنات
وقت ملاقات بیگانه ایم	والتر ماتائو	فیلیکس اندروز
ولش کن	ادوارد آرنولد	شهردار
ولش کن		گزارشگر استاديوم
ولش کن(بیمار قلابی)		گزارشگر
ویروس مرگبار در هواپیمای 747	جان کانسیدین	دکتر ترنهیر
ویروس مرگبار در هواپیمای 747	رابرت لوجیا	جاناتان روت
ياکوزا	هرب ادلمن	اليور ويت
یک مرد میتوانست کشته شود
یکه سوار و افسانه شهر طلائی	موریس جارا	رد برد
یوجیمبو	دایسوکه کاتو	اینو کیچی

 

 
برخی از آثار وی در دوبله فیلمهای ایرانی (78 نقش)
برخی از فیلمهای ایرانی که ایرج رضائی در آنها صحبت کرده است

نام فیلم	نام بازیگر
ابلیس	اسماعیل سلطانیان
از فریاد تا ترور	ایرج رضائی
افق
انفجار در اتاق عمل	احمد قدکچیان
آخرین بندر
آخرین خون	عنایت بخشی
آقای شانس	رضا کرم رضائی
آلما	مهدی رئیس فیروز
بازرس ویژه	عباس مختاری
بازمانده
بازیچه
بلندیهای صفر	اسماعیل خلج
بهار در پاییز	جعفر والی
بی پناه	حاجی
پدربزرگ	حسین کسبیان
پرنده آهنین	عنایت الله نوید
پرواز پنجم ژوئن
پوتین	حسین خانی بیگ
پیراک
ترن	کنعان کیانی
تشکیلات
تصویر آخر
تونل	مهدی فقیه
تیغ آفتاب
جدال در تاسوکی	مرتضی احمدی
جنجال بزرگ	کنعان کیانی
جنگ نفتکش ها
جوانمرد	حسین ملکی
چشم شیطان	جمشید شاه محمدی
حرفه ای	حسین خانی بیگ
حریص	عزت الله رمضانی فر
حمله به اچ3
خط پایان	ناصر گیتی جاه
دایره سرخ
درمحاصره
دست نوشته ها
دیوانه وار	رضا کرم رضائی
ذبیح
رابطه پنهانی	رضا کرم رضائی
رانده شده	رضا کرم رضائی
روز فرشته	اسماعیل داورفر
ریشه در خون	نعمت الله گرجی
سازمان 4	علی رامز
ساوالان	فردوس کاویانی
سلطان قلبها
سینه چاک
شکار شکارچی
شیر خفته	نعمت الله گرجی
شیر سنگی	احمد هاشمی
عروس حلبچه	رضا بهنام
غریبه	حسین کسبیان
فانی	آتش تقی پور
کندو	عباس ناظری
گالان	ولی الله شیراندامی
گذر اکبر
گروگان	حسین کسبیان
گمشدگان	حسین کسبیان
لژیون	غلامرضا طبابائی
مادر	حسین کسبیان
محکومین	رضا کرم رضائی
محموله	عنایت بخشی
مدرک جرم	ناصر گیتی جاه
مرز
مسافران مهتاب	محمود بهرامی
مسلخ	جهانگیر فروهر
مسیر رودخانه	رضا فاضلی
معما	کیومرث ملک مطیعی
مهاجر
مهمانی خصوصی	کیومرث ملک مطیعی
میرزا کوچک خان	عنایت بخشی
نعره طوفان
نیش	رضا کرم رضائی
هدف	احمد قدکچیان
هویت
وسوسه	سروش خلیلی
وصل نیکان	لقمان نظیری
یاور	جواد تقدسی
یوزپلنگ	ناصر گیتی جاه

 
آثار وی در مديريت دوبله فیلمهای ایرانی (38 فیلم)
 فیلمهای ایرانی که ایرج رضائی دوبله آنها را مدیریت کرده است

نام فیلم	نام کارگردان	سال نمایش فیلم
جٌنگ اطهر	محمدعلی نجفی	1358
از فریاد تا ترور	منصور تهرانی	1359
انفجار	ساموئل خاچیکیان	1359
کرکس ها می میرند	جمشید حیدری	1360
مرز	جمشید حیدری	1360
فرمان	کوپال مشکات	1360
بازرس ویژه	منصور تهرانی	1362
سیاه راه	کوپال مشکات	1363
ریشه در خون	سیروس الوند	1363
پیراک	کوپال مشکات	1364
همه فرزندان من	زاون قوکاسیان	1364
پدربزرگ	مجید قاری زاده	1365
پلاک	ابراهیم قاضی زاده	1365
زایر خلف	یداله نوعصری	1366
گرفتار	منصور تهرانی	1366
هوای تازه	تورج منصوری	1366
حماسه دره شیلر	احمد حسنی مقدم	1366
کنار برکه ها	یداله نوعصری	1366
بی پناه	علیرضا داود نژاد	1366
روزهای انتظار	اصغر هاشمی	1366
دست نوشته ها	مهرزاد مینوئی	1366
وکیل اول	جمشید حیدری	1367
بهار در پاییز	مهدی فخیم زاده	1367
مسافران مهتاب	مهدی فخیم زاده	1367
دیده بان	ابراهیم حاتمی کیا	1368
آری این چنین بود	داود اسماعیلی	1368
آب را گل نکنید	شهریار بحرانی	1369
وسوسه	جمشید حیدری	1369
53نفر	یوسف سیدمهدوی	1370
آتش پنهان	حبیب کاوش	1370
پرنده آهنین	علی شاه حاتمی	1371
پوتین	عبدالله باکیده	1371
تماس شیطانی	حسن قلی زاده	1372
بازیچه	تورج منصوری	1373
آنها هیچکس را دوست ندارند	جعفر سیمایی	1373
جای امن	مجتبی راعی	1373
بلندیهای صفر	حسینعلی فلاح لیالستانی	1373

 
آثار وی در دوبله سریالهای ایرانی و خارجی و کارتون (24 فیلم)
 سریالهای خارجی و ایرانی و کارتون که ایرج رضایی در آنها صحبت کرده است

نام سریال	نام بازیگر (نقش)
پاییز صحرا	حسن بلور (کوشکی)
پیک سحر	احمد قدکچیان
روزی روزگاری	جمشید لایق (قلی خان)
سلطان صاحبقران	محمود نوربخش
کاراگاه علوی	ابراهیم بصیرت
مختارنامه	محمدرضا شریفی نیا (محمد حنفیه)
نبردی دیگر	حسین خانی بیگ (فرمانده عراقی) + چند نقش فرعی
ارتش سری	برنارد هپتون (آلبر فوآره)
الیور توئیست
بازگشت شرلوک هولمز	(دکتر واتسون)
پوآرو	دیوید ساچت (پوآرو) - (سه قسمت مجزا و اول)
جویندگان طلا در آلاسکا	داناوان اسکات (شورتی)
خانه کوچک
درک	هورست تاپرت (اشتفان درک)
رویای سبز	ریچارد فارنس ورس(متی یوکاتبرت)
عیسای ناصری	جیمز میسون (یوسف اریماتی)
کارتون تن تن
کارتون سندباد
کارتون گربه کلونداک
کارتون مارکو پولو	(عموی مارکو)
کارتون معاون کلانتر	(معاون کلانتر)
لابراکا	آلوارو دوناست (باتیسته)
لبه تاریکی	(پندلتون)
ماجراهای هوتسن پولوتس راهزن	(پلیس)